Tot 1 januari spoorloos

De teller staat vooralsnog op twee grote voorwerpen: in Amsterdam zijn de Olympische ringen van het stadion geschroefd en uit een museum bij Arnhem verdween een 500 kilo zware replica van een straaljager. De politie vermoedt dat het gaat om oud-Hollandse oudejaarsstunts, maar de verdachten geven geen krimp. ‘We moeten wachten tot 1 januari.’

In het verleden werd al eens een complete zweeftrein gestolen en verdween het beeld van oud-president van de Sovjet-Unie Michail Gorbatsjov uit het wassenbeeldenmuseum Madame Tussauds in Amsterdam. Het lijkt inmiddels een traditie: de voorwerpen worden in december gestolen en duiken op 1 januari weer op.

Positief bedoeld
Meestal komen ze boven water in Friesland, waar oudejaarsverenigingen als Vesuvius en Frijsteat Folgeren er een sport van hebben gemaakt om landelijke bekendheid te verwerven met hun stunts. Voorzitter Sietze Jan Hof van Frijsteat Folgeren wil ‘noch bevestigen, noch ontkennen’ dat zijn mensen achter de diefstal van de Olympische ringen zitten.

‘Ik kan alleen maar zeggen dat het materiaal op 1 januari wordt tentoongesteld’, zegt Hof. De traditie is volgens hem in de jaren ’50 begonnen. Nieuwjaarsnachten liepen toen nogal eens uit de hand, met vechtpartijen en brandstichtingen. ‘De oudejaarsstunt is positief bedoeld.’

Meestal is het ook een ludiek commentaar op de lokale politiek, Oudejaarsvereniging Vesuvius uit Elsloo ontvreemdde vorig jaar een standbeeld van koningin Beatrix op de fiets, uit protest tegen het ontbreken van een veilig fietspad langs een drukke weg in hun gemeente. De stunt had succes; afgelopen zomer is begonnen met de aanleg van het fietspad.

Oude traditie
Directeur Ineke Strouken van het Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed spreekt van een oude traditie ‘die af en toe weer de kop op steekt’. ‘In de 19e eeuw werden ook al spullen gestolen in de nieuwjaarsnacht. En eens in de zoveel tijd krijgt weer een ander groepje mensen de kolder in de kop’.

Wie in het verleden zijn paardenhalster of hondenkar niet in de schuur had staan op 31 december, liep grote kans de spullen de volgende dag terug te vinden op een onmogelijke plek. ‘Het zogeheten Nieuwjaarsslepen was bedoeld om sloddervossen in de dorpsgemeenschap een lesje te leren’, zegt Strouken. ‘Gereedschap moet je nu eenmaal niet buiten laten staan, want dan roest het.’

De slachtoffers vonden hun spullen doorgaans makkelijk terug, maar moesten wel de grootst mogelijke moeite doen om ze mee naar huis te krijgen. ‘Er zijn verhalen over karren die op een plat dak werden gehesen en dan volgeschept met mest of ploegen die bovenin de brug werden gehangen. De eigenaar moest maar zien hoe hij ze terugkreeg. En het was niet de bedoeling dat hij werd geholpen.’

Briefje achtergelaten
Terwijl het Nieuwjaarsslepen in heel Nederland werd gepraktiseerd, lijkt de oudejaarsstunt vooral furore te maken in Friesland. Ook de recente verdwijningen wijzen weer in noordelijke richting. De dieven van de Starfighter in Arnhem hadden een briefje achtergelaten met de tekst: ‘Vlieg er eens uit. Tot volgend jaar.’

En na de diefstal van de Olympische ringen in Amsterdam circuleerde op internet al snel een foto van de ringen in een onduidelijke loods. Daarbij stond: ‘Sportief luiden we 2012 in, ’t komt terug onder elk beding’. Directeur Hans Lubberding van het Olympisch Stadion in Amsterdam heeft inmiddels aangifte gedaan van diefstal en zegt het ‘allerminst grappig’ te vinden dat zijn ringen zijn gestolen.

In Arnhem verbaast museumdirecteur Edwin van Brakel zich vooral over het feit dat de dieven ongezien een vliegtuig van tien meter lang en 500 kilo hebben meegenomen. ‘Dat is het geheim van de oudejaarsploeg’, zegt voorzitter Hof van Frijsteat Folgeren. ‘Wij zorgen er altijd voor dat er niets kapot gaat.’

Verschenen bij de Wereldomroep, 29 december 2011.

Comments are closed.